دانشگاه آزاد اسلامي

واحد تهران جنوب

این پیشگفتار مبهم و متناقض ناشر، که دانشجویان را مخاطب خود قرار داده است، برگرفته از کتاب «زیگموند فروید بنیانگذار روانکاوی» تألیف علیرضا جزایری است که توسط نشر دانژه، در 168 صفحه در سال 1383، ذیل مجموعة 120 جلدی بزرگان روانشناسی و تعلیم و تربیت، برای نخستین بار انتشار یافته است.

کتاب شامل زندگینامه زیگموند فروید در یک نگاه، هشت فصل، پی‌نوشتها، فهرست منابع و پیوستها (واژ‌ه‌نما، موضوع نما، نام‌نما و جای نما) است.

در زندگی زیگموند فروید در یک نگاه، رویدادها به ترتیب تاریخی آورده شده‌اند. از 1856 میلادی ، تاریخ تولد فروید تا 1939 میلادی، تاریخ مرگ فروید.

فصل اول به شرح بافت خانوادگی فروید اختصاص یافته است. در این فصل شجره‌نامة فروید مرور شده است.

فصل دوم، گذری است بر وقایع دوران حضور فروید در دانشکده پزشکی؛

تحصیل در پاریس، عنوان فصل سوم است. فروید به دیدار شارکو نایل می‌شود. بحث در باب هیپنوتیزم و هیستری در این فصل پی گرفته می‌شود.

فصل چهارم به زمینه‌هایی از زندگی فروید اشاره دارد که تفسیر رؤیاها [خواب دیده‌ها] و تداعی آزاد را جانشین هیپنوتیزم کرد و منجر به طرح نظریة روانکاوی [روان تحلیل‌گری] شد.

فصل پنجم، آخرین فصل از زندگینامه فروید است. آغاز و پایان جنگ جهانی اول، اشغال اتریش توسط نازیها در سال 1938 میلادی و مهاجرت فروید به انگلستان و مرگ وی در سپتامبر 1939 میلادی، فصل پایانی زندگی فروید است.

در فصل ششم، با طرح نظریة روانکاوی [روان تحلیل‌گری] و درمان، نظریة فروید شرح داده شده است. دیدگاه جبرگرایی [جبری‌نگری] به شخصیت، ساختار شخصیت، پویایی شخصیت و رویکرد [روی‌آورد] تحولی به شخصیت (شامل مراحل تحول عاطفی)، در این فصل بررسی شده است.

در فصل هفتم، مفاهیم اصلی در نظریة فروید (اضطراب، ساز و کارهای دفاعی و روش درمانی [درمانگری] طرح شده است. تقسیم‌بندی اضطراب، توضیح بخشی از ساز و کارهای [مکانیزمهای] دفاعی و بحث مفاهیمی چون مقاومت، انتقال و انتقال متقابل در این فصل برجسته شده‌اند.

و در فصل هشتم، مکاتبه‌های فروید و اینشتاین دربارة پرخاشگری انعکاس یافته است.

نثر روان و شیوه مؤلف، اثر را جذاب و خواندنی نموده است. نمایه‌ها کمک سودمندی برای خوانندگان به شمار می‌روند. هرچند محتوای موضوعهای نظری کتاب (فصلهای ششم و هفتم) از سطح کتابهای روانشناسی دانشگاهی نازلتر است، اما برای دانشجویان رشته‌های غیرروانشناسی به حد کفایت پرورانده شده است. در همین زمینه اگر انتقادی وارد باشد، متوجه ناشر اثر است که در عین تأکید صریح بر زندگینامه‌نویسی، بدون توجه به متن اثر، به خواننده وعدة نقد نظریه داده است.

محتوا و ساختار کتاب نسبت به کتابهای مشابه واجد بداعت ویژه‌ای نیست. به وعده‌های ناشر در متن اثر عمل نشده است و مبانی فلسفی و نقد نظریه فروید درکتاب غایب است. شیوه نگارش کتاب از اصول نگارش متون علمی دور شده است و الگوی مناسبی برای مخاطبان (دانشجویان) که باید از خلال آثار اساتید، شیوه نگارش علمی را بیاموزند، نیست. شیوه مستندسازی منابع رعایت نشده و مؤلف در متن کتاب هیچگاه به منابعی که از آنها بهره گرفته استناد نکرده است.

معادل‌سازیهای فارسی برای اصطلاحهای تخصصی دقیق نیستند، در حدی که به نظر می‌رسد معادلهای ذکر شده در متن و واژه‌نما توسط دو مؤلف تنظیم شده است. analstage (در متن : مرحلة مقعدی، در واژه‌نما : دورة نشیمنگاهی) idealego (در متن : خود آرمانی، در واژه‌نما : من ایده‌آل)، regression (در متن : واپس‌روی، در واژه‌نما : پس رفت ، بازگشت)، repression (در متن : سرکوبی، در واژه‌نما : واپس‌رانی)، unconscious (در متن : ناهشیار، ناهوشیار، در واژه‌نما : ناخودآگاه)، phallic stage (در متن : مرحلة آلتی، در واژه‌نما : دورة احلیلی)، ....

فصلنامة روانشناسان ایرانی از این رو به بررسی کتاب زیگموند فروید همت گماشت که دعوی ناشر را برای ارائه یک مجموعة 120 جلدی از بزرگان روانشناسی و تعلیم و تربیت، به منظور طرح مسیری برای جستجوی پرمعنا برای دانشجویان را جدی گرفت. امید است ناشر اثر نیز دعوی خود را جدی بگیرد.